forumKonu aç

Adli bilişim incelemesi ne zaman gerekir: Şüpheli çalışan bilgisayarı için süreç nasıl işlemeli?

MMusaYeni üye
Görev
Şehirler arası nakliye
Katılım
Eki 2024
Mesaj
34
#1

Yirmi beş kişilik bir makine imalat ve tasarım firmasıyız. Geçen hafta istifa eden Ar-Ge sorumlumuzun bilgisayarında, çıkışından önceki gece yarısı harici bir diske yaklaşık 40 GB boyutunda teknik çizim ve müşteri portföyü kopyalandığına dair sunucu log kayıtları fark ettik. Durumu görüşmek için kendisini çağırdığımızda şirketle ilişiğini kestiğini belirterek görüşmeyi reddetti. Hukuk danışmanımız haksız rekabet ve ticari sır ihlali iddiasıyla doğrudan savcılığa suç duyurusunda bulunmamızı önerdi.

Fakat şu an o bilgisayar ofiste kapalı şekilde masada duruyor. Şirket içi bilgi işlem sorumlumuz cihazı açıp dosyalara bakmak, tam olarak nelerin alındığını listeleyip klasörleri taramak istedi ancak delil zinciri bozulur endişesiyle dokunmasına izin vermedim. Bu aşamada adli bilişim incelemesi tam olarak ne iş yapar ve bizim özel bir uzman çağırmamız gerçekten şart mı?

Cihazı hiç açmadan savcılığa mı bildirmeliyiz, yoksa mahkemeye başvurmadan önce bağımsız bir uzmandan teknik rapor alarak mı dosyaya eklemeliyiz? Delillerin mahkemede geçersiz sayılmaması icin hangi adımları atmamız gerektiğini öğrenmek istiyorum.

ÖÖzgür K***Katılımcı
Görev
Sistem destek elemanı
Sektör
Mobilya üretimi
Yapı
8 kişilik ekip
Katılım
May 2025
Mesaj
79

Doki · Mobil uygulama · 2023

En çok yardımcı olan#2

Kısa cevap: Adli bilişim; dijital delillerin mahkemede geçerli sayılabilmesi için verinin bozulmadan, doğrulanabilir ve kriptografik özetlerle kopyalanarak incelenmesi sürecidir. Yaşadığınız olayda bilgisayarı açıp dosya taramak verilerin son erişim ve değiştirilme tarihlerini bozacağı için kesinlikle cihaza dokunmamalı ve resmi başvuru öncesinde profesyonel imaj aldırmalısınız.

Bilgisayarı normal bir şekilde açtığınız anda işletim sistemi yüzlerce geçici dosya oluşturur, kayıt defterini günceller ve olay anına ait logların üzerine yazar. Karşı tarafın avukatı mahkemede 'Bu dosyaları şirket içi IT personeli kopyaladı veya değiştirdi' savunması yaparsa aksini ispatlayamazsınız. Adli bilişim uzmanı, diski cihaza doğrudan bağlamaz; 'write-blocker' adı verilen donanımsal yazma koruyucular kullanarak diskin birebir adli kopyasını (forensic image) alır. Ardından bu kopyanın MD5 veya SHA-256 hash değerini çıkarır. Bu özet değer, delilin bir harfinin bile değişmediğini teknik olarak belgeler.

Süreç için iki yolunuz var: Birincisi, cihazı mevcut haliyle mühürleyip savcılığa suç duyurusunda bulunmak ve bilirkişi atanmasını beklemek. Bu yol maliyetsizdir ancak savcılık kanalıyla bilirkişi incelemesi aylar sürebilir ve şüpheli bu sürede bilgileri ticari olarak kullanabilir. İkincisi ise mahkemeden ivedi 'delil tespiti' talep etmek veya adli bilişim alanında yetkin bir uzmandan uzman mütalaası (HMK 293 kapsamında) alıp savcılık şikayet dilekçesine bu raporu eklemektir. Eğer çalınan çizimler şirketin ana sermayesiyse, bağımsız bir uzmana imaj aldırıp rapor hazırlatmak süreci ciddi anlamda hızlandırır.

İİlknur A***Yeni üye
Görev
Genel koordinatör
Sektör
Tekstil
Yapı
yeni kurulmuş girişim
Katılım
Haz 2026
Mesaj
59
#3

Bilgisayarın fişini çekin kapağını kapatın ve kesinlikle güç düğmesine basmayın. Cihazı iki yetkili personelin imzasıyla bi tutanak tutarak şirket kasasına veya kilitli bi dolaba kaldırın. Tutanakta bilgisayarın marka model ve seri numarasını, üzerindeki mühür bandının durumunu açıkça yazın.

NNergisKatılımcı
Görev
Uyum uzmanı
Katılım
Oca 2024
Mesaj
104
#4

Şirket içi bilgisayarlarda inceleme yapabilmek için personelin işe girişinde imzalanan bilgi güvenliği politikası ve aydınlatma metinleri önem taşır. Cihazın iş amacıyla tahsis edildiğine dair zimmet formu bulunmuyorsa, yapacağınız inceleme karşı tarafça özel hayatın gizliliğinin ihlali iddiasıyla karşı davaya dönüştürülebilir.

RRıdvan B***KatılımcıTopluluk üyesi
Katılım
May 2023
Mesaj
180
#5

Geçen sene benzer bir olay yaşadık. İki bilgisayar için bağımsız bir firmadan imaj alma ve adli raporlama hizmeti aldık, toplamda 32.000 TL fatura kestiler. Ancak o rapor sayesinde savcılık 3 hafta içinde şüphelinin evindeki dijital materyallere el koyma kararı çıkarttı. Bence verilen paraya kesinlikle değer.

DDamla Y***KatılımcıTopluluk üyesi
Katılım
Eyl 2022
Mesaj
131
#6

Kopyalamanın tespitinde USB bağlantı kayıtları incelenir. Windows Registry altındaki USBSTOR kayıtları, 'setupapi.dev.log' dosyası ve 'Shellbags' verileri analiz edilerek hangi seri numaralı harici diskin ne zaman takıldığı, hangi klasörlerin görüntülendiği teknik olarak yüzde yüz kesinlikle ortaya konur.

CCansu K***KatılımcıTopluluk üyesi
Katılım
Haz 2023
Mesaj
61
#7

Personelin kullandığı bilgisayarda şirket mülkiyeti dışında kişisel e-posta hesabı veya şahsi oturum açık mıydı? Bir de sunucu tarafında bahsettiğiniz 40 GB aktarım logu tam olarak ağ trafiği logu mu yoksa dosya sunucusu erişim yetkisi logu mu?

edit: yukarıda yanlış yazmışım, kusura bakmayın.

ÖÖmer Ö***Katılımcı
Görev
Sosyal medya sorumlusu
Sektör
Tekstil
Yapı
imalathane
Katılım
Şub 2022
Mesaj
76
#8

Özel adli bilişim şirketine dünyanın parasını dökseniz bile mahkeme o raporu tek başına hükme esas almaz. Karşı taraf itiraz ettiği anda dosya zaten adliye bilirkişisine gidecek. Şirket bütçeniz kısıtlıysa doğrudan savcılığa verip adli emanete aldırmak daha mantıklı olabilir.

ÜÜmit Ş***KatılımcıTopluluk üyesi
Katılım
Nis 2022
Mesaj
81
#9

Üç yıl önce benzer bi vakada şirket müdürümüz bilgisayarı açıp içine USB takarak ekran görüntülerini kopyalamıştı... Mahkeme aşamasında karşı avukat 'Bu saatte dosyalara erişilmiş müvekkilim o saatte şirkette değildi, deliller karartılmış' diyerek raporu iptal ettirdi ve davayı kaybettik. O yüzden asla dokunmayın.

OOsman K***VeteranTopluluk üyesi
Katılım
Şub 2026
Mesaj
279
#10

it birimine cihazi kesinlikle elletmeyin derim... bizde log baakcagim diye bilgisayari acan arkadas yuzunden olay mahkemede patlamisti en temizi isi bilene birakmak

İİsmail Ş***Katılımcı
Görev
Sistem destek elemanı
Sektör
Mobilya üretimi
Yapı
butik ajans
Katılım
Nis 2024
Mesaj
32
#11

Detaya inersek şöyle: Her şeyi aynı anda değiştirmeye çalışınca hiçbiri oturmuyor.

Tecrübeyle sabit.

YYasemin Ö***KatılımcıTopluluk üyesi
Katılım
Nis 2023
Mesaj
20
#12

Haklısınız.

YYağmur S***KatılımcıTopluluk üyesi
Katılım
Haz 2023
Mesaj
13
#13

Yeni girenler için kısa özet: Bunun cevabı sektöre göre çok değişiyor, genel geçer bir kural yok.

Bu kdr, uzattıysam kusura bakmayın.

ZZehra D***Uzman
Görev
Bilgi işlem müdürü
Sektör
Gıda toptancılığı
Yapı
120 kişilik şirket
Katılım
Şub 2025
Mesaj
44

Doki · Sunucu bakım anlaşması · 2024

#14

Ben de aynı kanıdayım. Yazılı olmayan her madde ileride iki tarafın da farklı hatırladığı bir madde.

Umarım işinize yarar.

MMehmet G***Katılımcı
Görev
Muhasebe elemanı
Sektör
Eğitim
Yapı
butik ajans
Katılım
Eyl 2023
Mesaj
78
#15

Uygulamada nasıl yapıldığını yazayım. İkinci doğrulama açıksa çalınan parola tek başına işe yaramıyor.

Bildirim yolu uzunsa bildirim gelmiyor; gelmeyen bildirim geç fark edilen olay demek. Ben olsam bu yoldan giderdim.

AAyşe Y***KatılımcıTopluluk üyesi
Katılım
Haz 2024
Mesaj
10
#16

tenik tarafini biraz acaym sonra kucuk bir deneme ile baslayin, tmmini bir anda baglamayin.

ben olsam bu yoldan giderdim

AAlper B***KatılımcıTopluluk üyesi
Katılım
Tem 2022
Mesaj
304
#17

Bu başlığı açtığınız iyi olmuş.

GGizem K***Katılımcı
Görev
İnsan kaynakları müdürü
Sektör
Lojistik
Yapı
imalathane
Katılım
Kas 2022
Mesaj
49
#18

sağ olun, aradığım cevap buydu. asıl mesele rakam değl, o rakamın neye göre çıktığı.

bizde en çok zaman kaybettiren şey, kimin karar vereceğinin belli olmamasıydı ve neysse umarım işinize yarar.

BBeyza B***KatılımcıTopluluk üyesi
Katılım
Ağu 2024
Mesaj
1
#19

Teşekkür ederim, çok işime yaradı. Küçük bir deneme ile başlayın, tmmını bir anda bağlamayın.

Kararı verirken elinizde hangi veri var önce ona bakın. Sorunuz olursa yazın elimden geldiğince cevaplarım.

TTuğçe M***Katılımcı
Görev
Yazılım takım lideri
Sektör
Eğitim
Yapı
yeni kurulmuş girişim
Katılım
Tem 2024
Mesaj
217
#20

Bunu not aldım, teşekurler. adli bilişim nedir tarafında yapılan hata genelde geri dönülebilir ama pahalı.

Yanıt yaz